DEN HAAG – ‘Meer industrieel bouwen met prefab onderdelen.’ Het was de letterlijke boodschap die koning Willem Alexander zijn toehoorders meegaf tijdens zijn troontrede op Prinsjesdag. Op Prinsjesdag worden, traditiegetrouw, de plannen van het Kabinet voor het komend jaar bekend gemaakt. Een van de speerpunten: zo snel mogelijk meer woningen bouwen.
De regering koppelt de aanpak van de woningnood vooral aan sneller bouwen, minder belemmeringen en een sterkere regie van het Rijk. Het gaat zowel om koop- en huurwoningen en dan vooral voor jongeren ouderen en voor mensen die extra ondersteuning nodig hebben. Een belangrijk punt is de vereenvoudiging van regels, zodat deze regels voor bijvoorbeeld optoppen en het splitsen van woningen eenvoudiger gaan worden. Industrieel bouwen met prefabonderdelen moet daarbij voor een versnelling zorgen. Al voor Prinsjesdag werden, verspreid over het land, vijf grootschalige woningbouwlocaties aangewezen. Daarbij is ook gekeken naar locaties waar infrastructuur, stikstofruimte, elektriciteitsaansluitingen en drinkwater relatief goed en gemakkelijk geregeld kunnen worden.
In het regeerakkoord wordt de vraag om meer industrieel bouwen met prefabonderdelen verder uitgewerkt met gestandaardiseerde bouwconcepten, digitale procedures en een zogenoemde fastlane voor herhaalbare bouw. Dit najaar moet het Actieplan Versnellen Woningbouw naar de Tweede Kamer. Daarin worden volgens de Troonrede vijftig concrete, veelal snel uitvoerbare acties uitgewerkt.
Regeerakkoord
Het regeerakkoord gaat verder dan de Troonrede: het Rijk wil opnieuw een sterkere regierol krijgen bij ruimtelijke ordening en woningbouw. Er moeten uiteindelijk minstens dertig grootschalige nieuwbouwlocaties van nationaal belang komen. Gemeenten die hun bouwdoelen halen of overtreffen kunnen worden beloond; gemeenten die achterblijven krijgen ondersteuning. Bij nieuwe woondeals streeft het kabinet naar twee derde betaalbare woningen, waarvan als uitgangspunt 30 procent sociale huur en 25 procent betaalbare koop. Het regeerakkoord benadrukt dat dit per regio kan verschillen. Meer bouwen op kleinere schaal. Naast grote nieuwbouwlocaties wil het kabinet ook inzetten op ‘straatje erbij’ en ‘wijkje erbij’: uitbreiding van bestaande kernen met kleinere woningbouwprojecten. Een belangrijk punt is ook dat de regering woningbouw nadrukkelijk koppelt aan de stikstofproblematiek. Volgens de troonrede moet de vergunningverlening weer op gang komen, zodat er ruimte komt voor onder meer huizen.
Punten van aandacht
Het Rijk wil meer regie voeren en gemeenten, corporaties, ontwikkelaars en bouwbedrijven beter op elkaar laten aansluiten. Ook moeten plannen vanuit verschillende ministeries elkaar niet tegenwerken. Samengevat komt het er op neer dat vergunningen sneller verleend moeten worden en dat procedures voor woningbouw korter en eenvoudiger worden. Het betekent dat overbodige regels en stapeling van regelgeving worden aangepakt, zodat projecten minder vertraging oplopen. De grote woningbouwlocaties krijgen prioriteit en het aantal nationale grootschalige woningbouwlocaties wordt uitgebreid naar dertig locaties. Op negen nieuwe grootschalige bouwlocaties komt op grote schaal woningbouw met aandacht voor infrastructuur en werkgelegenheid. Voorkeur gaat daarbij uit naar locaties waar wegen, openbaar vervoer, voorzieningen en andere infrastructuur aanwezig zijn of relatief eenvoudig kunnen worden aangelegd. Bij nieuwe bouwlocaties kijken beleidsmakers en planners nadrukkelijk naar de beschikbare elektriciteitscapaciteit. Ook wordt gewerkt aan oplossingen voor netcongestie. Belangrijk punt van aandacht is de focus op prefab en fabrieksmatige woningbouw. De productie van woningen gaat vaker geheel of gedeeltelijk in fabrieken plaatsvinden om sneller en efficiënter te kunnen bouwen. Bij de keuze van locaties moet stikstofruimte beschikbaar of oplosbaar zijn, zodat woningbouwvergunningen niet blijven vastlopen.
Aedes
Naast de bovengenoemde aandachtpunten wil het kabinet het investeringsklimaat voor woningcorporaties en private investeerders verbeteren, zodat er meer betaalbare en middenhuurwoningen worden gebouwd. De brancheorganisatie voor woningbouwcorporaties Aedes is voorzichtig positief over de plannen van de regering ten aanzien van woningbouw. Aedes geeft al langere tijd aan dat de corporaties meer investeringsruimte moeten hebben om nieuwe woningen te bouwen en met de afschaffing van de ATAD-regeling voor woningcorporaties, in 2028, komt die ruimte er. ATAD is een Europese regeling die belastingontwijking door multinationals tegen moet gaan en woningcorporaties vielen voorheen ook onder deze regeling. Een voorlopige doorrekening laat zien dat de maatregel corporaties zo’n 6 miljard euro extra investeringsruimte oplevert ten opzichte van de plannen uit het coalitieakkoord. Aedes is verder positief over het extra geld dat er komt voor ouderenhuisvesting (635 miljoen euro). De investeringsruimte staat volgens Aedes voorzitter Liesbeth Spies, gelijk aan de realisatie van bijna 22.000 nieuwbouwwoningen, die tegelijkertijd aangeeft dat er meer nodig is om de toekomstige woningbouwplannen te realiseren. “We willen jaarlijks 30.000 sociale huurwoningen en 5.000 middenhuurwoningen bouwen en dat op lange termijn volhouden. Volledige afschaffing van de winstbelasting (Vpb) voor woningcorporaties is dan een logische keuze.”
