DEN HAAG – Voor het achtste jaar op rij brengt het Aanbestedingsinstituut van Bouwend Nederland de Top 25 duurzame aanbesteders uit. Universiteit Utrecht, Zuid-Holland en Helmond stijgen sterk. Voor het eerst sinds de start van de ranglijst dalen de scores. Opdrachtgevers gunnen minder vaak op duurzaamheid en kiezen vaker voor laagste prijs. De ranglijst laat zien welke opdrachtgevers aannemers het meest uitdagen om duurzaam te werken.
Bouwend Nederland zet dit jaar de opdrachtgevers in het zonnetje die hun score het sterkst verbeterden: gemeente Helmond, provincie Zuid-Holland en Universiteit Utrecht. Provincie Noord-Brabant en gemeente Eindhoven ontvangen een oorkonde voor hun eerste en tweede plaats.
“Vorig jaar zagen we de groei van duurzaam aanbesteden afvlakken, dit jaar zet de daling in. De 25 beste aanbesteders scoren gemiddeld 3,83, tegenover 3,98 vorig jaar. De daling in duurzaam aanbesteden is zorgelijk. Juist daarom belonen we dit jaar graag de opdrachtgevers die tegen de stroom in zwemmen,” zegt Jos van Alphen, samensteller van de lijst. “We kijken daarbij naar wie zijn score het meest verbeterde. Helmond, Zuid-Holland en Universiteit Utrecht bewijzen dat iedere opdrachtgever kan groeien.”
De sterkste stijgers
Universiteit Utrecht maakt de grootste sprong van alle opdrachtgevers. De universiteit stond vorig jaar nog op plaats 80 met een score van 2,00. Nu staat zij op plaats 23 met 3,27. Daarmee laat Universiteit Utrecht zien dat ook kennisinstellingen een rol spelen in de verduurzaming van de bouw.
Zuid-Holland stond twee jaar geleden op plaats 62 en vorig jaar op plaats 21 (3,42). Nu deelt de provincie de derde plaats met een score van 4,50. “Zuid-Holland heeft zich echt uitgesloofd om duurzaamheid duidelijker in haar opdrachten naar voren te brengen,” vertelt Van Alphen. “Ze nodigden ons twee keer uit om te vertellen hoe ze beter konden scoren. Daar gingen ze echt mee aan de slag.”
Helmond stond twee jaar geleden op plaats 46 en vorig jaar op plaats 20 (3,44). Nu deelt de gemeente de derde plaats met Zuid-Holland, met een score van 4,50. Helmond maakte een knallende eindsprint met 4 aanbestedingen in het vierde kwartaal van 2025, waarvan er 3 de hoogste score kregen. Helmond beloont consequent bedrijven die extra emissiebeperking aanbieden en kiest bij gelegenheid andere duurzame opties, zoals MKI, innovaties en een contractuele clausule voor extra verduurzaming.
Noord-Brabant en Eindhoven aan kop
Provincie Noord-Brabant voert voor de achtste keer de lijst aan, opnieuw met 5,64. Een prachtige score die ruimschoots gevierd mag worden. Gemeente Eindhoven stijgt van plaats 7 naar plaats 2, met een score van 4,75. Een enorme prestatie waarvoor ook zij een oorkonde ontvangen.
Minder duurzaam gegund, vaker laagste prijs
Opdrachtgevers deden in 2025 meer aanbestedingen (1.724), maar gunden er minder op duurzaamheid (709). Het aandeel duurzame gunningen daalt van 46,9 naar 41,1 procent. Bij infrawerken gunnen opdrachtgevers vaker op laagste prijs: 34 procent, tegenover 30 procent een jaar eerder. Het aantal aanbestedingen waarin duurzaamheid flink meetelt, daalt van 304 naar 231. Het aantal waarin het maar licht meetelt, stijgt van 169 naar 197.
Meer eisen
Opdrachtgevers stellen wel vaker eisen: bij 85,5 procent van de aanbestedingen nemen zij iets op over duurzaamheid. Die groei zit volledig in voorschriften. Een voorschrift legt een minimum vast waar iedereen aan moet voldoen. Wie meer doet, krijgt daar niets voor terug. Een gunningscriterium beloont juist de aannemer die meer doet, en dat zet bedrijven aan om te investeren in schoon materieel, circulaire materialen en innovaties. “Voorschriften werken eerder beperkend dan stimulerend”, legt Van Alphen uit. “Zeker als een opdrachtgever duurzame eisen stelt en daarna op laagste prijs gunt. Dan concurreren aannemers alleen op prijs en loont investeren in duurzaamheid niet. En juist die combinatie zien we helaas steeds vaker.”
Het tij keren
De eerste registraties over 2026 wijzen erop dat de daling lijkt door te zetten. “Dat baart ons zorgen,” zegt Van Alphen. “Nederland wil in 2050 energieneutraal, circulair en klimaatbestendig zijn, en publieke opdrachtgevers hebben daarin een sleutelrol. Helmond, Zuid-Holland en Universiteit Utrecht laten zien dat groei mogelijk is. We hopen dat anderen hun voorbeeld volgen.”
