DEN HAAG – Ruim 800.000 Nederlanders wonen in sterk versteende buurten met te weinig openbaar groen, terwijl hittestress volgens het RIVM nu al leidt tot circa 250 extra sterfgevallen per jaar. Zonder aanvullende maatregelen kan dat aantal oplopen tot 3.800 sterfgevallen per jaar in 2050. Een brede coalitie van maatschappelijke organisaties roept het kabinet op om landelijke minimumnormen voor groen en bomen vast te leggen en gemeenten financieel te ondersteunen bij de vergroening van openbare ruimte.
Deze oproep staat centraal in het manifest Groene ruimte, koele steden, dat vandaag (dinsdag 16 juni) wordt gepresenteerd tijdens het hittesymposium van de Hogeschool van Amsterdam. Naast Natuur & Milieu ondertekenen ook Aedes, Woonbond, Vereniging Eigen Huis, Nationaal Huidfonds, Jantje Beton, Hogeschool van Amsterdam, ANBO-PCOB, IVN Natuureducatie, Beweegalliantie, Werklandschappen van de Toekomst, ANWB, FNV, Trees for All, Gemeenten voor Duurzame Ontwikkeling, JOGG, en Klimaatverbond Nederland het manifest. Tegelijkertijd start de coalitie een landelijke petitie waarmee inwoners hun steun voor deze oproep kunnen uitspreken.
Geen luxe
Nederland krijgt steeds vaker te maken met langdurige hittegolven. Inwoners van binnensteden wonen in buurten die tot 8 graden warmer kunnen zijn dan buitengebieden, blijkt uit cijfers van de Atlas voor de Leefomgeving. Op straat kan de gevoelstemperatuur tijdens hete dagen oplopen tot wel 45 graden Celsius, met gevolgen voor de gezondheid, leefbaarheid én economie. In versteende buurten ontbreken bovendien vaak bomen en andere schaduwrijke plekken, waardoor mensen minder beschermd zijn tegen hitte én schadelijke Uv-straling. “Groen is geen luxe, maar een basisvoorwaarde voor gezonde en leefbare buurten,” zegt Rob van Tilburg, directeur programma’s bij Natuur & Milieu. “De gevolgen van hitte raken niet iedereen even hard. Juist in versteende buurten ontbreken vaak schaduw, koele plekken, grote bomen en toegankelijke groene plekken. Daarom is meer groen in de openbare ruimte van alle buurten nodig.”
Economische schade
Naast gezondheidsrisico’s zorgt hitte ook voor afnemende leefbaarheid in buurten. Mensen blijven vaker binnen, publieke ruimtes worden minder bruikbaar, op die manier heeft hitte gevolgen voor bewoners, werkenden en bezoekers van steden. Daarnaast neemt de schade door droogte, hitte en extreme neerslag toe, volgens ingenieursadviesbureau Sweco kan de economische schade door klimaatverandering zonder aanvullende maatregelen oplopen tot tientallen miljarden euro’s richting 2050. “Bewoners verdienen dan ook buurten die beschermen tegen hitte. Wie investeert in groen, investeert in leefbaarheid, gezondheid en wooncomfort”, aldus Cindy Kremer, algemeen directeur van Vereniging Eigen Huis, een van de organisaties die het manifest en petitie voor hittebestendige steden ondersteunt.
Landelijke regie nodig
De coalitie roept de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) daarom op om landelijke minimumnormen voor groen en boomkroonbedekking vast te leggen, gemeenten financieel en beleidsmatig te ondersteunen bij vergroening en een actieplan op te stellen om uiterlijk in 2035 de meest versteende buurten aan te pakken. Volgens de organisaties kunnen gemeenten deze opgave niet alleen uitvoeren en is landelijke regie noodzakelijk. Maar de coalitie roept niet alleen de politiek op om in actie te komen. Ook inwoners kunnen hun steun uitspreken voor meer groen en verkoeling in hun buurt. Daarom is een landelijke petitie gestart waarin het kabinet wordt opgeroepen landelijke groennormen vast te leggen, gemeenten beter te ondersteunen bij vergroening en de meest versteende buurten versneld aan te pakken. Met de petitie wil de coalitie laten zien dat de behoefte aan gezonde, groene en hittebestendige buurten breed leeft onder inwoners. De petitie is te ondertekenen via :
