DEN HAAG – Voor het zevende jaar op rij brengt het Aanbestedingsinstituut van Bouwend Nederland de Top 25 duurzame aanbesteders uit. Deze ranglijst toont welke aanbestedende diensten aannemers in de bouw en infrastructuur het meest uitdagen om zo duurzaam mogelijk te werken. Amersfoort, Deventer en Eindhoven schitteren in deze lijst als gemeentelijke koplopers.
De editie van 2025 omvat een analyse van de jaren 2023 en 2024. Traditionele koplopers provincie Noord-Brabant, provincie Utrecht, Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden en Rijkswaterstaat blijven uitblinken in de top vier. Dit jaar zet Bouwend Nederland drie gemeenten extra in het zonnetje: Amersfoort, Deventer en Eindhoven tonen aan dat gemeenten een cruciale rol spelen in de verduurzaming van Nederland.
Gemeenten brengen verduurzaming binnen handbereik
Gemeenten nemen het leeuwendeel (67 procent) van de onderzochte aanbestedingen voor hun rekening. Daarmee vormen zij veruit de invloedrijkste groep opdrachtgevers, niet in de laatste plaats omdat zij ook de grootste hoeveelheid onderhandse opdrachten plaatsen en daarmee een bredere kring aan ondernemers aan zich binden. “Daarom willen we dit jaar juist drie gemeenten met een prominente notering in de ranglijst extra belonen”, licht Jos van Alphen, samensteller van de lijst, toe. “Amersfoort, Deventer en Eindhoven ontlopen elkaar weinig in hun scores, maar laten ieder op hun eigen manier zien dat gemeentelijke organisaties het voortouw kunnen nemen in het verwezenlijken van duurzame doelstellingen.”
Koplopers blijven excelleren
De ranglijst kent weinig wijzigingen aan de top. Provincie Noord-Brabant voert voor de zevende keer de lijst aan en behaalt daarbij de hoogste score ooit: 5,64. De provincie kreeg bij negen van haar elf aanbestedingen de volle zes punten. “Dit is met afstand de hoogste score van alle edities en toont aan dat Noord-Brabant consequent het goede voorbeeld blijft geven”, aldus Van Alphen.
Provincie Utrecht behaalt de tweede plaats met een score van 5,25 en kreeg bij 7 van haar 10 aanbestedingen de maximale score. Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden pakt met een nipt verschil de derde plaats (5,00) ten koste van Rijkswaterstaat (4,95). Rijkswaterstaat heeft opnieuw het hoogste aantal aanbestedingen met de maximale score op haar naam: maar liefst 46 keer.
Stijgers en nieuwkomers
Gemeente Tilburg is de grootste stijger van dit jaar. Met een groei van 1,50 in score klom de gemeente van plaats 40 naar plaats 12. Ook gemeente Helmond (plaats 21, voorheen 46) en provincie Zuid-Holland (plaats 22, voorheen 62) plaatsen zich in de Top 25 dankzij sterke stijgingen in hun scores. Ook Waternet verbeterde zich en klom van plaats 36 naar plaats 24. De Top 25 telt dit jaar vier nieuwkomers, die vorig jaar geen klassering kregen vanwege een te klein aantal aanbestedingen. Dat zijn gemeente Deventer (6), waterschap Aa en Maas (14), gemeente Duiven (18) en provincie Noord-Holland (23).
Groei aan de top, achterstand in het peloton
De gemiddelde score van alle beoordeelde aanbesteders steeg van 2,38 naar 2,53. De top 25 duurzame aanbesteders vertoonde de sterkste groei: het gemiddelde steeg daar van 3,70 naar 3,98. Bij de 25 aanbestedende diensten met de laagste scores was de groei slechts minimaal: van 0,80 naar 0,88.
“Om te bereiken dat Nederland in 2050 energieneutraal, circulair en klimaatbestendig is, zal meer sturing nodig zijn”, benadrukt Van Alphen. “Het stimuleren van duurzame innovaties met opgaven die ondernemers in staat stellen daarin te investeren is cruciaal. Maar het is vooral van belang dat een grotere groep aanbesteders structureel duurzaamheid in haar aanbestedingen opneemt. De drie gemeenten die we dit jaar extra eren, laten zien dat het kan.”
Toelichting scores
Het Aanbestedingsinstituut scoort alle aanbestedingen afzonderlijk en berekent de gemiddelde score over het aantal geregistreerde aanbestedingen. Het klassement wordt vastgesteld door de rangschikking van de gemiddelde scores. Er geldt een minimum van zeven geregistreerde aanbestedingen om representatieve scores te kunnen krijgen. Een aanbesteder krijgt een hogere score naarmate duurzaamheid zwaarder weegt bij het gunnen op beste prijs-kwaliteitsverhouding. Ook een bouwteam kan een zeer geschikt instrument zijn om duurzame ambities te realiseren. Een bouwteam krijgt een maximale score als duurzaamheid is benoemd als prioriteitsdoel en een gemiddelde score als het een van de projectdoelstellingen is. Een kleine score wordt gegeven als duurzaamheid alleen in een aanbesteding voorkomt in de vorm van eisen of verplichtingen. Er ontbreekt dan een stimulans die nodig is om te groeien naar het niveau dat de milieudoelstellingen van de nabije toekomt worden waargemaakt.
